مەسىلىنىڭ ئېغىرلىقى ۋە كۆپ تەرەپلىمىلىك زىيانلىرى

ھاسىلىي سۈنئىي ئەقىل تېخنىكىسىنىڭ تېز تەرەققىي قىلىشىغا ئەگىشىپ، ئۇ ئېلىپ كەلگەن مەزمۇن بىخەتەرلىكى خىرىسى كۈنسايىن گەۋدىلەنمەكتە. AI تېخنىكىسىنىڭ تەننەرخى تۆۋەن بولۇشتەك ئالاھىدىلىكى بۇنداق “قالايمىقان ئۆزگەرتىلگەن” مەزمۇنلارنىڭ پارتلاپ كۆپىيىشىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى. مۇخبىر ھەر قايسى قىسقا سىن سۇپىلىرىدا تۆت چوڭ كىلاسسىك ئەسەر ۋە ئۇنىڭدىكى كىلاسسىك پېرسوناژلارنى ئاچقۇچلۇق سۆز قىلىپ ئىزدەش ئارقىلىق، تېلېۋىزىيە تىياتىرلىرىنى ماتېرىيال قىلغان نۇرغۇنلىغان مازاق قىلىش خاراكتېرىدىكى سىنلارنى ئۇچراتتى.

“لىن دەييۈنىڭ سۆگەت دەرىخىنى يىلتىزىدىن قومۇرۇپ تاشلىشى”، “تاڭسىڭنىڭ ئاپتومات بىلەن ئوققا تۇتۇشى” قاتارلىق كىلاسسىك ئەسەرلەرنى پارچىلايدىغان، ياماپ قۇراشتۇرۇلغان “AI ئارقىلىق قالايمىقان ئۆزگەرتىلگەن” سىنلار ھەممە يەردە بار، ھەتتا لىن دەييۈ بىلەن سۈن ۋۇكۇڭنى مەجبۇرىي جۈپ قىلىپ قويغان مەزمۇنلارمۇ پەيدا بولدى.

AI ئارقىلىق قالايمىقان ئۆزگەرتىش ۋە سەتەڭ كارتونلار ئەسلىي ئىجادكارنىڭ ئاپتورلۇق ھوقۇقىغا دەخلى-تەرۇز قىلىپلا قالماي، تېخىمۇ مۇھىمى كىچىك ياشتىكىلەر ئۈچۈن بىر خىل “تونۇش زەھىرى”دۇر.

مەخسۇس تۈزەش سىياسىتىنىڭ ئارقا كۆرۈنۈشى

بۇ قېتىملىق مەخسۇس تۈزەش ئايرىم بىر ھەرىكەت بولماستىن، بەلكى ئالدىنقى باسقۇچتىكى بىر قاتار تۈزەش تەدبىرلىرىنىڭ چوڭقۇرلىشىشى ۋە داۋامىدۇر. 2024-يىلى 12-ئايدىلا، رادىيو-تېلېۋىزىيە باش ئىدارىسى تور كۆرۈش-ئاڭلاش مەھسۇلاتلىرى باشقارمىسى “باشقۇرۇش ئەسكەرتمىسى (AI ئارقىلىق قالايمىقان ئۆزگەرتىش)”نى ئېلان قىلىپ، مۇناسىۋەتلىك سىنلارنىڭ كۆرىلىش مىقدارىنى قوغلىشىپ كىلاسسىك ئەسەرلەرنى خورلىغانلىقىنى، ئەنئەنىۋى مەدەنىيەت تونۇشىغا زەربە بەرگەنلىكىنى كۆرسەتكەن ئىدى.

2025-يىلى 4-ئايدا، تور ئۇچۇرلىرى باشقارمىسى 3 ئاي داۋاملىشىدىغان “چىڭ لاڭ AI تېخنىكىسىنى سۇيىئىستېمال قىلىشنى تۈزەش(清朗·整治AI技术滥用)” مەخسۇس ھەرىكىتىنى قانات يايدۇرۇپ، بەلگىلىمىگە خىلاپ AI يۇمشاق دېتاللىرىنى نۇقتىلىق تازىلىغان. بۇ ھەرىكەتنىڭ بىرىنچى باسقۇچىدىلا بەلگىلىمىگە خىلاپ 3500 دىن ئارتۇق ئەپچاق ۋە يۇمشاق دېتال قاتارلىق AI مەھسۇلاتلىرى بىر تەرەپ قىلىنغان، 960 مىڭدىن ئارتۇق قانۇن-بەلگىلىمىگە خىلاپ ئۇچۇر تازىلانغان.

2025-يىلى 11-ئايدا، رادىيو-تېلېۋىزىيە باش ئىدارىسى خىزمەت ئەسكەرتمىسى چۈشۈرۈپ، ناچار كارتون ئېلېمېنتلىرى بار قىسقا تېلېۋىزىيە تىياتىرلىرى ۋە كارتون قىسقا سىنلارنىڭ توردا تارقىلىشىنى تۈزەشنى ئورۇنلاشتۇرغان.

بۇ قېتىملىق مەخسۇس تۈزەش مەركىزىي تور ئۇچۇر ئىشخانىسى قانات يايدۇرغان “چىڭ لاڭ قىسقا سىن ئۇچۇر مەزمۇنىنىڭ يۆنىلىشى ناچار بولۇش مەسىلىسىنى تۈزەش(清朗·整治短视频信息内容导向不良问题)” مەخسۇس ھەرىكىتى بىلەن ۋاقىت جەھەتتە بىر-بىرىگە ماسلاشتى.

سۇپىنىڭ مەسئۇلىيىتى ۋە تېخنىكىلىق خىرىسلار

مەخسۇس تۈزەشتە تور كۆرۈش-ئاڭلاش سۇپىلىرىدىن سۇپىنىڭ ئاساسىي گەۋدىلىك مەسئۇلىيىتىنى ئەمەلىيلەشتۈرۈش، مەزمۇنلارنى تەكشۈرۈپ ئۆتكەلنى چىڭ تۇتۇش، بەلگىلىمىگە خىلاپ مەزمۇنلارنى قەتئىي تازىلاش، قالايمىقانچىلىق گەۋدىلىك بولغان ھېساباتلارنى بىر تەرەپ قىلىش ئېنىق تەلەپ قىلىندى.

سۇپىلار لوگىكىسىنى ئۆزگەرتىپ، كۆرىلىش مىقدارىنى قوغلىشىدىغان ئالگورىزىم قوزغاتقۇچىسىدىن، ئىجتىمائىي مەسئۇلىيەتنى ئۈستىگە ئالىدىغان قىممەت قارىشى قوزغاتقۇچىسىغا بۇرۇلۇشى كېرەك. بۇ سۇپىلارنىڭ تېخىمۇ سەزگۈر تەكشۈرۈش مېخانىزمى قۇرۇپ، مەزمۇنلارنىڭ تارىخىي مەدەنىيەت تونۇشىغا ئېلىپ كېلىدىغان “يوشۇرۇن زەربىسى”نى پەرقلەندۈرەلەيدىغان بولۇشى كېرەكلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ.

دوۋيىن (Douyin) يېقىندا “AI ئارقىلىق ھاسىل قىلىنغان كىچىك ياشتىكىلەرگە چېتىلىدىغان ناچار مەزمۇنلار”غا قارىتا ئېلىپ بارغان مەخسۇس تۈزەش ھەرىكىتىدە، 30 كۈن ئىچىدە كىچىك ياشتىكىلەرگە چېتىلىدىغان 202 مىڭ دانە ناچار، بەلگىلىمىگە خىلاپ سىننى تازىلىدى، 8000 دىن ئارتۇق ھېساباتقا جازا بەردى.

سۇپىلارنىڭ بۇ ھەرىكەتلىرى شۇنى ئىسپاتلىدىكى، AI تېخنىكىسى ئېلىپ كەلگەن مەزمۇن ئۆزگىرىشىدىكى يېڭى جەڭ مەيدانىدا، سۇپىلار كىچىك ياشتىكىلەرنى توردا قوغداشتا ئۈلگىلىك رولىنى جارى قىلدۇرماقتا.

تۈزەشتىكى قىيىن نۇقتىلار ۋە كەلگۈسىدىكى خىرىسلار

AI تېخنىكىسى قالايمىقان ئۆزگەرتىلگەن مەزمۇنلارنىڭ ئىشلەپچىقىرىش بوسۇغىسىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلەتتى، ھەمدە تېز ئىشلەپچىقىرىش، تۈرى كۆپ بولۇش، گېئومېترىك تۈستە تارقىلىش ۋە سۇپىلار ئارا سەكرەپ تارقىلىشنى ئەمەلگە ئاشۇردى. بۇ تۆۋەن بوسۇغا ۋە يۇقىرى كۆرىلىش مىقدارى ئالاھىدىلىكى غەيرىي مەزمۇنلار بىلەن كۆز بويايدىغان بىر تۈركۈم ھېساباتلارنى بارلىققا كەلتۈردى، مەزمۇن ئىشلەپچىقىرىشتىن تارتىپ كۆرىلىش مىقدارىنى پۇلغا ئايلاندۇرۇشقىچە بولغان بىر كۈلرەڭ زەنجىر شەكىللەندى.

بەزى ئالامەتلەر شۇنى كۆرسىتىپ بەردىكى، كەڭ تارقالغان بىر قىسىم “مازاق قىلىش خاراكتېرىدىكى ئۇچۇرلار” (恶搞梗) بەزى سودا ماركىلىرى تەرىپىدىن سېتىش تەشۋىقاتى سۈپىتىدە ئىشلىتىلىشكە باشلىدى، “AI ئارقىلىق قالايمىقان ئۆزگەرتىش” مالىمانچىلىقى باشقا ساھەلەرگىمۇ كېڭىيىش يۈزلىنىشىنى كۆرسەتمەكتە.

تېخنىكا قاتلىمىدا، چوڭقۇر بىرىكتۈرۈلگەن مەزمۇنلارنى مەجبۇرىي بەلگە قويۇش ۋە مەنبەسىنى سۈرۈشتۈرۈش ئۆلچىمى تېخى تولۇق بەرپا قىلىنمىدى، بۇ تۈزەش خىزمىتىگە تېخنىكىلىق خىرىسلارنى ئېلىپ كەلدى.

نۆۋەتتە نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش دۇچ كېلىۋاتقان يادرولۇق زىددىيەت شۇكى، قانۇنغا خىلاپلىق قىلىشتىن كەلگەن كىرىم قانۇنغا خىلاپلىق قىلىش تەننەرخىدىن كۆپ يۇقىرى بولۇپ، بۇ ناچار مەزمۇنلارنىڭ تارقىلىش خەۋپىنى تېخىمۇ ئاشۇرۇۋەتتى.

رادىيو-تېلېۋىزىيە باش ئىدارىسى شۇنى ئېنىق بىلدۈردىكى، مەخسۇس تۈزەشتىن كېيىن ئەستايىدىل خۇلاسىلىنىپ، ئۇنۋېرسال تۈزەش تەدبىرلىرى تېخىمۇ چوڭقۇر تەتقىق قىلىپ تۈزۈپ چىقىلىدۇ، خىزمەت مېخانىزمى مۇكەممەللەشتۈرۈلۈپ، تۈزەشنىڭ دائىملاشقان، ئۇزاق ئۈنۈملۈك بولۇشى ساقلىنىدۇ.

ئۇزاق ئۈنۈملۈك تۈزەش سىستېمىسىنى بەرپا قىلىشتا ئۈچ ئۆلچەمدىن تەڭ كۈچ چىقىرىش كېرەك: قائىدە ئۆلچىمىدە، مۇھىم تارىخىي مەدەنىيەت ماركىلىرىغا (IP) قارىتىلغان رەقەملىك ئىجادىيەت يېتەكچىسى ۋە ئەخلاق رامكىسىنى بەرپا قىلىش ئۈستىدە ئىزدىنىش كېرەك؛ تېخنىكا ئۆلچىمىدە، چوڭقۇر بىرىكتۈرۈلگەن مەزمۇنلارنى مەجبۇرىي بەلگە قويۇش ۋە مەنبەسىنى سۈرۈشتۈرۈش ئۆلچىمىنىڭ ئەمەلىيلىشىشىنى ئىلگىرى سۈرۈش كېرەك؛ ئېكولوگىيە ئۆلچىمىدە، بەلگىلىمىگە خىلاپ مەزمۇنلارنى تازىلاش بىلەن بىرگە، AI قاتارلىق يېڭى تېخنىكىلارنى ئىشلىتىپ كىلاسسىك ئەسەرلەرنى تەرغىب قىلىدىغان، قەلبنى ئوزۇقلاندۇرىدىغان ئەلا سۈپەتلىك مەزمۇنلارنى ئىجاد قىلىشنى رىغبەتلەندۈرۈش كېرەك.

دوۋيىن قاتارلىق سۇپىلار “كىچىك ياشتىكىلەر ئەندىزىسى + ۋاقىت قۇلۇپى + ئىستېمالنى توختىتىش” قاتارلىق ئىقتىدار قورغانلىرىنى قۇرۇپ، “مەزمۇن-ھەرىكەت-مال-مۈلۈك-شەخسىي مەخپىيەتلىك” تۆت بىر گەۋدە قىلىنغان قوغداش چەمبىرىكىنى شەكىللەندۈردى.

تۈزەشنىڭ تۈپ مەقسىتى ئىجادىيەتنى بوغۇش ئەمەس، بەلكى AI تېخنىكىسىنى ساغلام، پايدىلىق يۆنىلىشكە قاراپ تەرەققىي قىلدۇرۇشقا يېتەكلەپ، ياشلارنىڭ ساغلام ئۆسۈپ يېتىلىشى ئۈچۈن ياخشى تور بوشلۇقى يارىتىشتۇر.

خۇلاسە

بۇ قېتىملىق تۈزەش ھەرىكىتىنىڭ ئەھمىيىتى ئادەتتىكى بىر قېتىملىق مەزمۇن تازىلاشتىن كۆپ يۇقىرى. بۇ بىر ئېنىق قىممەت قارىشى خىتابنامىسى بولۇپ، تېخنىكىلىق يېڭىلىق يارىتىشنىڭ چېگراسى مىللەتنىڭ كوللېكتىپ ئەسلىمىسىنىڭ ئىززەت-ھۆرمىتى ۋە تارىخىي ھەقىقەتنىڭ قىزىل سىزىقى ئالدىدا توختىشى كېرەكلىكىنى جاكارلىدى. تۆت چوڭ كىلاسسىك ئەسەر، قەھرىمان-ئۈلگىلەر، ئىنقىلابىي تارىخ – بۇلار بىر مىللەتنىڭ خالىغانچە قۇراشتۇرىدىغان، مەسخىرە قىلىدىغان “ماتېرىيال ئامبىرى” ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ روھىي تومۇرى ۋە سالاھىيەت تونۇشىنىڭ يۈكلىمىسىدۇر. ئۇلارغا ھۆرمەت قىلىش – مەدەنىيەتنىڭ داۋاملىشىشى ئۈچۈن قىلىنغان ئەڭ ئاساسىي مەسئۇلىيەتچانلىقتۇر.

شۇنىڭ بىلەن بىرگە، بۇ يەنە ئالدىن بېرىلگەن بىر خەۋپ سىگنالىدۇر. بۇ قېتىمقى تۈزەش AI سىن تېخنىكىسى كەڭ كۆلەمدە ئومۇملىشىشنىڭ ئالدىنقى كېچىسىدە يۈز بەردى، مەقسەت كەسىپ ئۈچۈن “قاتناش قائىدىسى” تۇرغۇزۇپ، تېخنىكىنىڭ “قۇتراپ” مەدەنىيەت چۆلىگە كىرىپ كېتىشىدىن ساقلىنىشتۇر. ئۇ بارلىق قاتناشقۇچىلارغا – سۇپىلار، ئىجادكارلار، تېخنىكا بىلەن تەمىنلىگۈچىلەرگە – كۆرىلىش مىقدارى ۋە ئۈنۈم قوغلىشىش يولىدا، چوقۇم قىممەت قارىشى “تورمۇز سىستېمىسى” ۋە ئەخلاق “يېتەكچىسى”نى ئورنىتىش كېرەكلىكىنى ئەسكەرتىدۇ.

كەلگۈسىگە نەزەر سالساق، پەقەت “توسۇش”لا ئەبەدىي ئەمىنلىك يولى ئەمەس. ھەقىقىي خىرىس – قانداق قىلىپ “توسۇش بىلەن يېتەكلەشنى بىرلەشتۈرۈش، يىلتىزىدىن ۋە يۈزەكى جەھەتتىن تەڭ تۈزەش” ئېكولوگىيەسىنى بەرپا قىلىشتا. بۇنىڭ ئۈچۈن تۆۋەندىكىلەر زۆرۈر:

قائىدىنى “ئېنىقلاشتۇرۇش”، تېخىمۇ ئىنچىكە ئىجادىيەت يېتەكچىسىنى شەكىللەندۈرۈپ، “نېمىنى ئۆزگەرتىشكە بولىدۇ، نېمىنى ئۆزگەرتىشكە بولمايدۇ، قايسى پرىنسىپقا ئاساسەن ئۆزگەرتىلىدۇ” دېگەنلەرنى تايىنىدىغان ئاساسقا ئىگە قىلىش، يېڭىلىق يارىتىشنى ئېنىق يولدا ئىلگىرىلىتىش كېرەك.

تېخنىكىنى “ياخشىلىققا يۆنەلدۈرۈش”، AI تېخنىكىسىنى كىلاسسىك مەدەنىيەتنىڭ ئىجادىي ۋارىسلىق قىلىشى ۋە جانلىق ئومۇملىشىشىغا ئىشلىتىشكە ئىلھام بېرىش، تېخنىكىنى تارىخنى پارچىلايدىغان پىچاق قىلماي، بەلكى قەدىم بىلەن بۈگۈننى تۇتاشتۇرىدىغان كۆۋرۈككە ئايلاندۇرۇش كېرەك.

مەسئۇلىيەتنى “ئورتاق ئۈستىگە ئېلىش”، سۇپا تەكشۈرۈش، كەسىپ ئۆزىنى قورۇش، جەمئىيەت نازارەتچىلىكى، مەكتەپ تەربىيەسى ماسلىشىپ كۈچ چىقىرىدىغان تۈزەش تورىنى شەكىللەندۈرۈش، بولۇپمۇ ياشلارنىڭ ساغلام بولغان تاراتقۇ ساپاسىنى يېتىلدۈرۈپ، ئۇلارنى مەدەنىيەت ئەخلەتلىرىگە ئاڭلىق تاقابىل تۇرىدىغان بىرىنچى مۇداپىئە سېپىگە ئايلاندۇرۇش كېرەك.

يىلتىزىدىن ئېيتقاندا، بىزنىڭ كىلاسسىك ئەسەرلەرگە ۋە تارىخقا تۇتقان پوزىتسىيەمىز بىزنىڭ قانداق كەلگۈسىگە قاراپ ماڭىدىغانلىقىمىزنى بەلگىلەيدۇ. دۆلەت رادىيو-تېلېۋىزىيە باش ئىدارىسىنىڭ بۇ قېتىملىق مەخسۇس تۈزەش ھەرىكىتى، دەل رەقەملىك دۇنيانىڭ تەرتىپسىز كېڭىيىشى ئىچىدە، بىزنىڭ مەدەنىيەت ئەسلىمىمىز ئۈچۈن بىر مۇداپىئە تېمى تۇرغۇزۇپ، كېيىنكى ئەۋلادلارنىڭ روھىي ئۆسۈپ يېتىلىشى ئۈچۈن بىر پارچە پاكىز زېمىننى تازىلاپ بېرىشتۇر.

بۇ يازمىنى يەنە قۇتتاشنىڭ ئەپچاق نۇسخىسىدىنمۇ كۆرەلەيسىز. 

مۇناسىۋەتلىك نادىر يازمىلار

ماسك: پۈتۈن ئىنسانىيەتنى بېيىتىشنىڭ پەقەت مۇشۇ بىر يولىلا قالدى

تامام

---